Behandeld door commisielid Bas Arnouts in de commissie grondgebied van 29 november 2011.
Behandeld door raadslid Jan van den Bemd in de raadsvergadering van 15 december 2011.
Patersven, een dossier welke de schoonheidsprijs weer eens niet verdient.
Procedure
Om te beginnen de gevolgde procedure. NZ&W is geschokt dat de Vereniging van Eigenaren op Patersven kennelijk voor een voldongen feit is gesteld. Na een traject van 7 jaar is dat op zijn minst onbehoorlijk. De normale gang van zaken had moeten zijn dat indien het College meent dat er te weinig schot in de zaak zit, dat dan de partij die het treft de wacht wordt aangezegd met een (redelijke) termijn om een en ander te herstellen. Daarvan is in casu niet eens sprake geweest, zo vernamen wij, juist integendeel! Tot op het laatste moment heeft de Wethouder naar de Vereniging toe geuit dat de optie legalisatie open stond.
Er zijn twee redenen waarom NZ&W hier bijzonder zwaar aan tilt. 1. Wij zijn van mening dat wij als gemeente een betrouwbare partner moeten zijn. 2. Deze handswijze maakt dit besluit bijzonder kwetsbaar, hetgeen u mag vertalen in: het zal handhaven onnodig duurder maken en de kans op schadeclaims wordt onnodig verhoogd. En dat terwijl de bodem van de gemeentekas al lang en breed in zicht is.
Raadsvoorstel onjuist
Aangezien NZ&W al vaker heeft geconstateerd dat raadsvoorstellen, zeker als het gaat om juridische duidingen, onwaarheden bevatten, hebben wij het raadsvoorstel eens goed tegen het licht gehouden. Met name omdat het raadsvoorstel weer eens is opgebouwd volgens het bekende: “u mag kiezen, Raad, maar let wel… er is juridisch maar één keuze mogelijk”. Dat is bij dit dossier geen novum (in 2004 kreeg de Raad voorgeschoteld dat ParcPatersven niet voldeed aan de eisen gesteld door de Minister in haar brief van 11 november 2003, waar inmiddels van vast staat dat dit onjuist is. Maar ook meer recent hebben wij zoiets aan de hand gehad met het Vervul 18a. En met veel ongenoegen constateren wij dat dit raadsvoorstel volledig hierbinnen past. Want:
- Legalisatie is nog altijd mogelijk. Er is niets relevants veranderd in wet en regelgeving. De brief van de Minister van 11 november 2003, inmiddels verwerkt in de Nota Ruimte, is nog steeds van toepassing. Het rapport van BVR toont zonneklaar aan dat legalisatie van ParcPatersven tot de mogelijkheden behoort. Daarin is simpelweg niets veranderd;
- De Wet vergunning onrechtmatige bewoning recreatiewoningen is niet benodigd om “gedoogbeschikkingen” af te geven. Artikel 2.1, lid1 onder c, jo. artikel 2.12, lid 1 onder a onder 2 Wabo jo. artikel 4, onderdeel 10, bijlage II BOR staat dit reeds toe. Wetsvoorstel beoogt slechts de afgifte hiervan dwingend te regelen in bepaalde gevallen;
Dit zijn twee zeer storende fouten, waar wij de betrokken Wethouder niet al te lang geleden al voor hebben gewaarschuwd bij de behandeling van Vervul 18a. De Raad wordt volledig op het verkeerde been gezet en naar het zich laat aanzien BEWUST! Immers, beide zaken zijn overduidelijk onjuist, het eerste was al lang en breed getoetst en ten aanzien van de “gedoogbeschikkingen”: dit is werkelijk in iedere cursus over de Wabo aan de orde geweest, dus het kan niet zijn dat onze ambtenaren dit niet weten.
Maar het blijft niet bij deze fouten:
- “Laatste poging” zoals genoemd in intentieovereenkomst ziet op het ontstaan van een plan van aanpak en deze is in 2009 aangenomen door de Raad;
Daarover een vraag: worden de stukken nu echt zo slordig doorgelezen, of kwam deze passage, volledig uit zijn verband gerukt, wel goed uit in dit voorstel?
- Het voorstel zwijgt over schadeclaims wegens onrechtmatig handelen van de gemeente;
En nu richt ik mij even met nadruk tot de overige partijen: Dit risico kan en mag niet worden onderschat, daar de potentiële claim in de tientallen miljoenen zou kunnen lopen!
- VEP en BBEEP werken inmiddels nauw samen in plaats van toenaderingspogingen die slechts geleid hebben tot het aftreden van de voorzitter van de VEP;
Het kan toch niet zo zijn dat de Wethouder is ontgaan dat hij inmiddels met beide partijen om de tafel zat en dat beide partijen gezamenlijk optrokken?
- Proceskostenveroordeling is niet enorm hoog in gevallen waarbij forfaitair de proceskosten worden bepaald, maar de wet kent ook proceskostenveroordeling op basis van werkelijke kosten;
Risico’s dienen gemeld te worden, ook als de kans wat kleiner is. We spreken immers van risico’s! Voor de goede orde: de kans is in dit dossier, zoals het er nu voor staat ook niet heel erg klein. Er dient hoe dan ook terdege rekening mee te worden gehouden!
- Bewijslast is lichter geworden, dat vereist nuance!
Bewijslast
Ten aanzien van de bewijslast is vaak te lezen dat deze lichter is geworden. Men beroept zich dan vaak op de jurisprudentie van de ABRvS van 6 oktober 2004 (Ermelo). Tot die tijd was met het ontbreken van inschrijving op het adres van de recreatiewoning het bewijs van permanente bewoning niet te leveren voor gemeenten. Het betrof echter een zeer specifiek geval: de belanghebbende had zich ingeschreven in een reeds afgebroken noodwoning, een niet bestaand adres derhalve.
De gemeente heeft derhalve nog steeds een zeer zware bewijslast. De gemeente zal moeten controleren bij de recreatiewoning EN bij de woning waar men ingeschreven staat. Alleen in gevallen waarbij men kiest om ingeschreven te blijven in het GBA is het bewijs eenvoudiger te leveren. Echter: de 12-6-12 regeling van de gemeente Zundert maakt handhaving bijzonder lastig. Het voert te ver om dat tot in detail uit te leggen, maar zonder goede strategie, welke ontbreekt, is handhaving voor de gemeente EN duur EN gedoemd te mislukken.
Kosten
Tot slot van mijn betoog in eerste termijn de kosten van het voorstel.
Het raadsvoorstel spreekt van benodigde middelen ter grootte van € 925.000. Dat is een zeer optimistische inschatting en het is ook zeker onvolledig.
Het meest realistische is om kosten bij handhaving af te zetten tegen opbrengsten bij legalisatie.
De kosten zullen hoog zijn en ook hoger dan thans ingeschat. Nu wordt handhaven ingeschat op grofweg 135.000 euro per jaar. Niet duidelijk is waarom dat nu ineens zo laag is. In het verleden bleek 15 gevallen handhaven 300.000 euro te kosten, waarbij het resultaat niet bemoedigend genoemd kan worden. Eerder gaf ik al aan waarom het onterecht is om te stellen dat handhaving eenvoudiger is geworden.
Op basis van eerdere ervaringen van de gemeente Zundert en de toename van permanente bewoning lijkt het bedrag van 540.000 euro voor handhaving eerder een bedrag wat de gemeente per jaar kwijt zal zijn. Waarschijnlijk zal dit bedrag in de toekomst wat kunnen dalen, maar we moeten wel beseffen dat handhaven van permanente bewoning iets is wat geen eindpunt kent, anders dan legalisatie!
Aan de inkomstenkant laat de gemeente een groot bedrag schieten. Indien ParcPatersven gelegaliseerd wordt zullen er naar schatting 1.200 mensen extra ingeschreven staan bij de GBA (gemiddeld kent Zundert 2,3 mensen per wooneenheid, omdat bij Patersven het om vrijstaande woningen gaat is een iets hogere inschatting realistisch). Per inwoner ontvangt de gemeente thans uit het gemeentefonds een bedrag groot 800 euro per inwoner gemiddeld. Een gelegaliseerd Patersven levert derhalve aan extra inkomsten 1 miljoen euro per jaar op!
Grofweg bedraagt het verschil tussen legalisatie en handhaving derhalve 1,5 miljoen euro per jaar. Is Patersven de gemeenteraad werkelijk zoveel geld waard? Anders gezegd: hoe kan het dat legalisatie geen cent mag kosten, maar handhaving vele miljoenen? De komende 10 jaar geeft Zundert met dit voorstel 15 miljoen euro weg aan Patersven!
En dat is allemaal zonder rekening te houden met meer indirecte kosten zoals schadeclaims, die weliswaar onzeker zijn, maar een grote last kunnen vormen. En de economie van Zundert loopt daarnaast ook schade op. Gemiddeld geven permanente bewoners 16 keer zoveel uit in de omgeving als recreanten. Succesvol handhavingsbeleid leidt derhalve tot een locale economische schade van 5,7%!
Dit alles in een tijd van economische teruggang en geldgebrek bij de gemeente.
Eigen schuld?
Kort wil ik even wat woorden wijden aan de gevolgen voor de eigenaren van Patersven. We hebben kunnen lezen en horen hoe verstrekkend die gevolgen kunnen zijn. Gezinnen op straat, persoonlijke faillissementen… Allemaal zaken die nopen tot een zeer zorgvuldige procedure die thans niet is gevolgd.
Het weerwoord hierop is vaak dat er sprake is van eigen schuld, mensen zijn voor weinig geld gaan wonen waar het niet mocht, enz. enz. Beseft men zich wel dat als men dan over de groep spreekt die lang geleden een woning kocht op Patersven? Een groep die er nu voor een groot deel niet meer is door verloop van tijd. Het is ook niet die groep die met name in de problemen komt. Nee, juist die mensen die de afgelopen jaren, toen de gemeente een pad bewandelde van legalisatie…, een woning kochten…, die mensen kochten voor relatief veel geld hun woning. Alleen al door de economische tegenspoed is hun huis minder waard geworden. Die mensen lopen met name het risico op een persoonlijk faillissement. Nog afgezien van de civielrechtelijke aansprakelijkheid die op de gemeente kan komen door de gevolgde procedure: hoe kun je dit verantwoorden als gemeentebestuur?
Kortom:
De eigenaren vragen om 12 maanden tijd om aan te tonen dat legalisatie nog steeds realistisch is. NZ&W vind dat het College die handreiking niet kan negeren. Immers, daaruit kan een route komen die de gemeente geen cent kost en de begroting van onze gemeente in de komende 10 jaar met 15 miljoen euro verrijkt, geld wat we nodig hebben. En dan hebben we het niet eens over de economische gevolgen… het centrumplan wordt in wezen onhaalbaar als Patersven niet wordt gelegaliseerd, de voorzieningen in Wernhout komen nog verder onder druk… het gaat niet alleen om Patersven! Dit raakt iedereen in Zundert. De kans die geboden wordt moeten we pakken.
Want andersom geredeneerd: als blijkt dat de eigenaren niet met een realistisch plan komen, dan wordt het vervolgtraject, waarbij handhaven inderdaad noodzakelijk is, vele malen eenvoudiger en kent veel minder risico’s.
Waarom zouden we die kans niet nemen?
Daar komt bij dat in de tussentijd de Wethouder iets kan doen wat hij al had moeten doen: een strategie maken als het gaat om handhaven. Die ontbreekt nu. De “we doen maar wat” methode hebben we begin deze eeuw al geprobeerd en juist dat heeft er indertijd toe geleid dat gekozen is om te gaan voor handhaven. Vervallen in oude fouten is nooit een goed idee.
Tevens geeft het de Wethouder de kans om dat andere te doen wat hij al had moeten doen: een strategie maken met betrekking tot de opvang van de mensen die nu op Patersven wonen. Of dat nu arbeidsmigranten zijn of niet.
Het voorstel is kortom: onvolledig, onjuist, slecht doordacht en roept financiële risico’s op die de gemeente Zundert niet kan dragen.
NZ&W geeft een negatief advies ten aanzien van het raadsvoorstel. Tevens dient NZ&W samen met PVDA en 3D een amendement in, wat helaas niet door de andere partijen wordt gesteund. NZ&W betreurd de keuze van VVD, CDA, Dorpsbelangen en Agrarisch Belang ten zeerste.
